GPSR: jakie dane muszą być w ofercie sprzedawcy

GPSR to unijne rozporządzenie o ogólnym bezpieczeństwie produktów, czyli rozporządzenie (UE) 2023/988, stosowane od 13 grudnia 2024 roku.

Dla sprzedawcy internetowego sprowadza się do jednego zdania: w ofercie muszą znaleźć się dane producenta, identyfikacja produktu oraz ostrzeżenia i informacje o bezpieczeństwie.

Ten tekst opisuje, czego wymaga rozporządzenie i jak wymuszają to platformy. Nie rozstrzyga, czy Twój konkretny produkt jest objęty przepisami sektorowymi ani jak wygląda Twoja odpowiedzialność.

Co to jest GPSR i od kiedy obowiązuje

Rozporządzenie 2023/988 zastąpiło dyrektywę 2001/95/WE o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Jest rozporządzeniem, więc obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, bez ustawy wdrażającej.

Stosuje się je od 13 grudnia 2024 roku. Ustanawia podstawowe przepisy dotyczące bezpieczeństwa produktów konsumpcyjnych wprowadzanych do obrotu lub udostępnianych na rynku.

Zasada jest jednozdaniowa i znajduje się w artykule 5: podmioty gospodarcze mogą wprowadzać do obrotu lub udostępniać na rynku tylko produkty bezpieczne. Cała reszta to sposób udowodnienia tego kupującemu i organowi.

Co dla sprzedawcy zmieniło się najbardziej

Największą zmianą praktyczną jest artykuł 19. Wcześniej dane producenta wystarczyło umieścić na produkcie lub na opakowaniu. Teraz przy sprzedaży na odległość muszą być również w treści oferty.

Druga zmiana dotyczy identyfikowalności. Produkt musi mieć numer typu, partii lub serii albo inny element umożliwiający jego identyfikację, widoczny i czytelny dla konsumenta.

Produkty ze starych zapasów

Produkty wprowadzone do obrotu przed 13 grudnia 2024 roku mogą być udostępniane konsumentom aż do wyczerpania zapasów, pod warunkiem że spełniają wymagania z uchylonej dyrektywy. Tak opisuje to UOKiK.

Kogo dotyczy GPSR

Rozporządzenie nakłada obowiązki na podmioty gospodarcze: producenta, upoważnionego przedstawiciela, importera, dystrybutora i dostawcę usług realizacji zamówień. Osobny zestaw obowiązków dostają dostawcy internetowych platform handlowych.

Sprzedawca na marketplace jest zwykle dystrybutorem. To najlżejsza rola, ale nie jest bezobsługowa.

Dystrybutor sprawdza, nie tylko sprzedaje

Przed udostępnieniem produktu dystrybutor weryfikuje, czy producent i importer wykonali swoje obowiązki: oznakowanie, dane kontaktowe, instrukcje i ostrzeżenia. Wynika to z artykułu 12.

Jeśli produkt tych wymagań nie spełnia, dystrybutor nie udostępnia go do czasu doprowadzenia do zgodności. Nie jest to więc obowiązek dokumentacyjny, a warunek wystawienia oferty.

Kiedy przestajesz być tylko dystrybutorem

Rola zmienia się bez zmiany w rejestrach. Decyduje to, co robisz z produktem, a nie to, co masz wpisane w PKD.

Najczęstszy przypadek na polskim rynku to marka własna. Jeśli zlecasz produkcję i sprzedajesz towar pod swoim znakiem, producentem w rozumieniu rozporządzenia jesteś Ty, a nie fabryka.

Drugi przypadek to import spoza Unii. Wtedy jesteś importerem i przechowujesz kopię dokumentacji technicznej, a Twoje dane trafiają na produkt obok danych producenta.

Produkty dla profesjonalistów i rękodzieło

Produkty przeznaczone dla profesjonalistów co do zasady nie podlegają rozporządzeniu. UOKiK dodaje jednak, że jeśli trafią na rynek konsumencki, muszą spełniać ogólne wymagania bezpieczeństwa.

Rękodzieło nie jest wyłączone. Obowiązek udostępniania wyłącznie produktów bezpiecznych UOKiK odnosi do każdego podmiotu gospodarczego, bez względu na metodę produkcji i liczbę egzemplarzy.

Jakich produktów dotyczy GPSR, a jakich nie

Rozporządzenie stosuje się do produktów konsumpcyjnych niezależnie od tego, czy są nowe, używane, naprawione czy odnowione. Wyjątkiem są produkty wymagające naprawy przed użyciem, wyraźnie tak oznaczone.

Dwie warstwy zakresu

Pierwsza warstwa to lista wyłączeń z artykułu 2. Jest zamknięta i obejmuje między innymi leki, żywność, pasze i antyki. Wszystko poza nią jest objęte.

Druga warstwa dotyczy produktów, dla których prawo Unii ustanowiło już własne wymagania bezpieczeństwa. Zabawki, kosmetyki, wyroby budowlane i wyroby medyczne mają swoje przepisy sektorowe.

Przy takich produktach GPSR obejmuje wyłącznie ryzyka nieobjęte tymi przepisami. Nie znaczy to, że oferta jest wolna od obowiązków informacyjnych.

Dlaczego to nie zwalnia z danych w ofercie

To najczęstsze nieporozumienie w tym temacie. Sprzedawca zabawek stwierdza, że ma własną dyrektywę, i zostawia pola GPSR puste.

UOKiK opisuje to inaczej: wymagania dla ofert internetowych dotyczą wszystkich produktów, zarówno podlegających prawodawstwu zharmonizowanemu, jak i niezharmonizowanemu, chyba że przepisy sektorowe przewidują już taki obowiązek.

Jakie dane muszą znaleźć się w ofercie

To sedno tematu i powód, dla którego większość sprzedawców w ogóle o GPSR usłyszała. Artykuł 19 wymienia cztery elementy, które oferta na odległość musi zawierać jasno i widocznie.

Dane producenta

Podajesz imię i nazwisko lub nazwę, zarejestrowaną nazwę handlową albo zarejestrowany znak towarowy producenta oraz adres pocztowy i adres elektroniczny, pod którym można się z nim skontaktować.

Adresem elektronicznym jest adres e-mail albo inny kanał umożliwiający realny kontakt, na przykład formularz. UOKiK wprost pisze, że sam adres statycznej strony internetowej nim nie jest.

Identyfikacja produktu

Artykuł 19 wymienia obraz produktu, jego rodzaj oraz inne identyfikatory produktu. W praktyce oznacza to zdjęcie, model, typ, numer katalogowy producenta i kod kreskowy.

Sam kod nie kończy sprawy. Jak zestawić identyfikatory produktu, opisujemy w tekście o kodzie EAN.

Ostrzeżenia i informacje o bezpieczeństwie

Chodzi o te ostrzeżenia i informacje, które zgodnie z rozporządzeniem lub prawodawstwem sektorowym mają być na produkcie, na opakowaniu albo w dołączonym dokumencie.

Jeśli produkt takich informacji nie wymaga, bo może być bezpiecznie używany bez instrukcji, pole zostaje puste z uzasadnieniem. Ten wyjątek jest w artykule 9 ustęp 7 i dotyczy na przykład długopisu.

Osoba odpowiedzialna w UE i kiedy jej potrzebujesz

Osoba odpowiedzialna to podmiot z siedzibą w Unii, który odpowiada za zadania z artykułu 4 rozporządzenia 2019/1020 w odniesieniu do danego produktu. Bez takiego podmiotu produktu nie wolno wprowadzić do obrotu.

W ofercie podajesz jej dane tylko wtedy, gdy producent nie ma miejsca zamieszkania ani siedziby w Unii. Przy producencie unijnym to pole zostaje puste.

Kto może pełnić tę rolę

Rozporządzenie 2019/1020 wskazuje producenta z Unii, importera, upoważnionego przedstawiciela wyznaczonego pisemnie oraz dostawcę usług realizacji zamówień, gdy żadnego z pozostałych w Unii nie ma.

Osoba odpowiedzialna regularnie sprawdza, czy produkt jest zgodny z dokumentacją techniczną i czy nosi wymagane oznakowanie. Na żądanie organu przekazuje dowody przeprowadzenia tych sprawdzeń.

Ten problem najmocniej dotyka sprzedaży towaru sprowadzanego bezpośrednio od dostawcy z Azji. Jeśli pracujesz w modelu dropshippingu, ustal ten punkt przed pierwszym zamówieniem, nie po nim.

Ostrzeżenia i instrukcje w języku polskim

Instrukcje i informacje o bezpieczeństwie muszą być jasne i sporządzone w języku łatwo zrozumiałym dla konsumentów, określonym przez państwo członkowskie, w którym produkt jest udostępniany. Dla polskiego rynku jest to język polski.

Ten sam warunek dotyczy treści oferty. Jeśli sprzedajesz na kilku rynkach, informacja o bezpieczeństwie powinna być w języku urzędowym każdego z nich.

Dwa obowiązki, nie jeden

Oznakowanie produktu i treść oferty to dwa osobne wymagania. Spełnienie jednego nie zamyka drugiego, co potwierdza strona pomocy Allegro: przy sprzedaży na odległość umieszczenie danych producenta tylko na etykiecie jest niewystarczające.

Powód jest prosty. Kupujący ma poznać te dane przed podjęciem decyzji o zakupie, a etykiety nie zobaczy, dopóki paczka nie dotrze.

Kod QR i skrót, który nie działa

Kod QR jest dopuszczony, ale tylko jako uzupełnienie. UOKiK pisze, że podstawą są informacje naniesione na produkt, na opakowanie albo dołączone do niego, a kod może je jedynie dodatkowo udostępniać.

GPSR na Allegro i innych platformach

Platformy nie wymyśliły tych pól. Artykuł 22 ustęp 9 zobowiązuje dostawcę internetowej platformy handlowej do zaprojektowania interfejsu tak, aby sprzedawca mógł podać dokładnie te informacje, a kupujący je zobaczył.

Dlatego pola są w każdym panelu podobne, choć nazywają się inaczej. Różnica jest w tym, co platforma robi z ofertą, w której ich brakuje.

Allegro

Według pomocy dla sprzedających dane producenta, osobę odpowiedzialną i informacje o bezpieczeństwie uzupełnia się w zakładce Mój asortyment, pojedynczo, grupowo, przez API albo plikiem.

Oferty z brakami znajdziesz filtrem niepełne dane produktu. Allegro wskazuje też parametry oznaczane jako obowiązkowe w związku z GPSR, między innymi markę, kod producenta, kod GTIN, numer produktu, serię, typ i rodzaj.

Kaufland

Kaufland Global Marketplace opisuje w Seller University raport GPSR w Portalu sprzedawcy, który pokazuje kolumnę z powodem niezgodności. Dane uzupełnia się regułami automatyzacji, plikiem CSV albo przez API.

Konsekwencja jest podana wprost: oferty, które nie zawierają wymaganych danych kontaktowych, zostaną automatycznie wykluczone ze sprzedaży.

Amazon

Amazon w pomocy Seller Central pisze, że oferty uznane za niezgodne z wymogami rozporządzenia zostaną dezaktywowane, również wtedy gdy informacje przesłano, ale uznano je za niewłaściwe.

Ta sama strona wymienia produkty objęte zakresem, w tym używane, naprawione, odnowione, robione ręcznie, drukowane książki i części zamienne.

Kilka katalogów, jedno źródło danych

Problem operacyjny nie polega na wypełnieniu pola, a na tym, że ten sam zestaw danych musi trafić do każdego katalogu osobno i pozostać spójny. Zebraliśmy to w tekście o prowadzeniu Allegro, Empiku i Erli w jednym panelu.

Zgłaszanie wypadków i wycofanie produktu

Artykuł 20 nakłada obowiązek zgłoszenia wypadku spowodowanego przez produkt. Zgłoszenie idzie do właściwych organów państwa, w którym wypadek miał miejsce, przez portal Safety Business Gateway.

Wypadkiem są zdarzenia związane z używaniem produktu, które spowodowały śmierć albo poważne negatywne skutki dla zdrowia i bezpieczeństwa, stałe lub tymczasowe.

Kto składa zgłoszenie

Importer i dystrybutor, którzy dowiedzą się o wypadku, informują producenta bez zbędnej zwłoki. Zgłoszenie składa producent albo, na jego polecenie, importer lub jeden z dystrybutorów.

Gdy producent nie ma siedziby w Unii, zgłoszenia dopilnowuje osoba odpowiedzialna. Alerty o produktach niebezpiecznych Komisja publikuje potem na portalu Safety Gate.

Powiadomienie organów nie zastępuje informacji dla kupujących. Przy odzyskaniu produktu trzeba zidentyfikować i bezpośrednio powiadomić wszystkich zainteresowanych konsumentów.

Odzyskanie produktu i wybór dla konsumenta

Przy odzyskaniu produktu ze względów bezpieczeństwa trzeba przygotować zawiadomienie z nagłówkiem „Odzyskanie produktu ze względów bezpieczeństwa”, w językach rynków, na których produkt był udostępniany.

Artykuł 37 wymaga zaoferowania konsumentowi wyboru spośród co najmniej dwóch środków: naprawy, zastąpienia bezpiecznym produktem tego samego typu albo zwrotu wartości nie niższej niż zapłacona cena.

Konsument nie ponosi kosztów wysyłki ani innych kosztów zwrotu. Przy produktach, których ze względu na charakter nie da się przenieść, odbiór organizuje podmiot gospodarczy.

Dokumentacja techniczna i co trzymać u siebie

Producent przeprowadza wewnętrzną analizę ryzyka i sporządza dokumentację techniczną zawierającą co najmniej ogólny opis produktu oraz jego zasadnicze właściwości istotne dla oceny bezpieczeństwa.

Dokumentację trzyma do dyspozycji organów nadzoru rynku przez dziesięć lat od wprowadzenia produktu do obrotu. Importer przechowuje jej kopię przez ten sam okres.

Producent prowadzi też wewnętrzny rejestr skarg oraz rejestr przypadków odzyskania produktu i środków naprawczych. Dane osobowe w rejestrze skarg przechowuje się nie dłużej niż pięć lat od wprowadzenia.

Nadzór nad ogólnym bezpieczeństwem produktów sprawuje Prezes UOKiK, a organem kontroli jest wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej. Zakres obowiązków dla poszczególnych ról opisuje biznes.gov.pl.

Checklista GPSR dla jednej oferty

Poniższa kolejność jest odporna na najczęstsze błędy, bo każdy punkt zamyka warunek następnego.

Punkt trzeci jest jedynym, którego czasu nie kontrolujesz. Jeśli dostawca nie odpowiada, pozostaje zapytanie importera albo dystrybutora, przez którego towar wszedł do Unii.

Jedno zastrzeżenie na koniec. Ten tekst opisuje wymagania rozporządzenia i praktykę platform, a nie sytuację Twojego produktu. Zakres przepisów sektorowych, ocenę bezpieczeństwa i odpowiedzialność ustal z radcą prawnym albo doradcą do spraw zgodności.